Eumelanin và Pheomelanin là gì? Giải mã sắc tố quyết định màu tóc

Eumelanin và Pheomelanin là hai loại sắc tố chính quyết định màu tóc tự nhiên của mỗi người, được sản xuất bởi tế bào melanocyte nằm tại nang tóc. Eumelanin tạo ra màu đen và nâu, trong khi Pheomelanin tạo ra màu đỏ và vàng cam, tỷ lệ kết hợp giữa hai loại sắc tố này sẽ quyết định màu tóc cụ thể của từng người. Yếu tố di truyền, tuổi tác và tác động từ môi trường bên ngoài đều có thể ảnh hưởng đến quá trình sản xuất và duy trì hai loại sắc tố này theo thời gian. Bài viết từ mỹ phẩm Cetapil dưới đây giúp bạn hiểu rõ cơ chế hoạt động của Eumelanin và Pheomelanin cũng như mối liên hệ với hiện tượng tóc bạc.

Melanin là gì và vai trò trong việc tạo màu tóc

Melanin là nhóm sắc tố tự nhiên có mặt trong da, tóc và mắt của con người, đóng vai trò quyết định màu sắc của các bộ phận này. Với mái tóc, melanin được sản xuất ngay tại nang tóc, nơi chứa các tế bào chuyên biệt chịu trách nhiệm tạo màu cho từng sợi tóc mọc ra.

Tế bào melanocyte sản xuất sắc tố tóc như thế nào

Melanocyte là loại tế bào chuyên biệt nằm gần gốc của mỗi nang tóc, có nhiệm vụ tổng hợp và chuyển sắc tố vào các tế bào sừng hóa để tạo nên màu sắc của sợi tóc. Trong quá trình sợi tóc phát triển, melanocyte liên tục sản xuất và bơm sắc tố vào cấu trúc tóc, quyết định màu sắc mà sợi tóc thể hiện ra bên ngoài.

Vì sao mỗi người có màu tóc khác nhau

Sự khác biệt về màu tóc giữa mỗi người đến từ tỷ lệ và nồng độ hai loại sắc tố chính là Eumelanin và Pheomelanin được melanocyte sản xuất ra. Người có tỷ lệ Eumelanin cao thường sở hữu tóc đen hoặc nâu đậm, trong khi người có tỷ lệ Pheomelanin chiếm ưu thế thường có tóc đỏ hoặc vàng cam. Ngoài hai loại sắc tố chính này, còn nhiều gen khác cùng tham gia điều chỉnh, tạo nên sự đa dạng màu tóc giữa các quần thể dân số khác nhau trên thế giới.

Eumelanin và Pheomelanin khác nhau như thế nào?

Dù cùng thuộc nhóm sắc tố melanin, Eumelanin và Pheomelanin có đặc điểm hóa học và tác động lên màu tóc khá khác biệt.

Đặc điểm của Eumelanin

Eumelanin là sắc tố có màu nâu đến đen, được xem là loại sắc tố bền vững hơn so với Pheomelanin. Nồng độ Eumelanin càng cao, tóc càng có màu đen đậm, trong khi nồng độ vừa phải sẽ cho ra màu nâu, còn nồng độ thấp thường tạo nên tóc có màu vàng nhạt hoặc bạch kim. Eumelanin còn có khả năng hấp thụ tia cực tím tốt hơn, giúp bảo vệ cấu trúc tóc và da đầu khỏi tác động của ánh nắng.

Đặc điểm của Pheomelanin

Pheomelanin là sắc tố mang màu đỏ đến vàng cam, có chứa thành phần lưu huỳnh trong cấu trúc hóa học nên kém bền hơn Eumelanin, dễ bị phân hủy khi tiếp xúc với ánh nắng kéo dài. Người có mái tóc đỏ tự nhiên thường có melanocyte sản xuất chủ yếu Pheomelanin thay vì Eumelanin, đây cũng là đặc điểm di truyền khá hiếm gặp trong dân số nói chung.

Yếu tố ảnh hưởng đến tỷ lệ Eumelanin và Pheomelanin

Tỷ lệ giữa Eumelanin và Pheomelanin không cố định ở mỗi người mà chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khác nhau, từ di truyền cho đến quá trình lão hóa tự nhiên của cơ thể.

Yếu tố di truyền quyết định màu tóc

Gen MC1R, hay còn gọi là thụ thể melanocortin 1, đóng vai trò trung tâm trong việc điều chỉnh tỷ lệ sản xuất giữa Eumelanin và Pheomelanin tại tế bào melanocyte. Khi thụ thể này được kích hoạt bởi hormone kích thích tế bào sắc tố, melanocyte sẽ tăng cường sản xuất Eumelanin. Ngược lại, khi thụ thể MC1R hoạt động kém hoặc mang biến thể di truyền đặc biệt, melanocyte sẽ chuyển sang sản xuất Pheomelanin chiếm ưu thế, đây chính là cơ chế đứng sau đặc điểm tóc đỏ tự nhiên ở một số người.

Tuổi tác và sự thay đổi sắc tố tóc theo thời gian

Theo thời gian, các tế bào gốc sắc tố nằm tại nang tóc dần suy giảm hoạt động hoặc mất khả năng biệt hóa thành melanocyte trưởng thành. Khi không còn đủ tế bào sản xuất sắc tố, sợi tóc mọc ra sẽ thiếu cả Eumelanin lẫn Pheomelanin, dẫn đến hiện tượng tóc chuyển bạc rồi trắng dần theo tuổi tác. Đây là quá trình lão hóa tự nhiên mà hầu hết mọi người đều trải qua ở giai đoạn nào đó trong đời.

Xem thêm: TOP 9 TPCN, thuốc mọc tóc hàng đầu được tin dùng hiện nay

Eumelanin và Pheomelanin liên quan gì đến tóc bạc và tóc hư tổn?

Sự suy giảm của hai loại sắc tố này không chỉ liên quan đến tuổi tác mà còn chịu tác động từ nhiều yếu tố khác trong cuộc sống hàng ngày.

Vì sao tóc bạc khi tuổi tác tăng dần

Các nghiên cứu gần đây cho thấy tế bào gốc sắc tố tại nang tóc có thể bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố bên trong cơ thể, trong đó căng thẳng kéo dài được ghi nhận có khả năng đẩy nhanh tốc độ suy giảm của nhóm tế bào này thông qua tác động của hệ thần kinh. Khi tế bào gốc sắc tố cạn kiệt, khả năng tái tạo Eumelanin và Pheomelanin cho những sợi tóc mới cũng giảm theo, khiến tóc bạc xuất hiện sớm hơn so với quá trình lão hóa thông thường.

Tác động từ môi trường bên ngoài đến sắc tố tóc

Ánh nắng mặt trời, hóa chất từ thuốc nhuộm hoặc tẩy tóc không làm thay đổi khả năng sản xuất Eumelanin và Pheomelanin của melanocyte, nhưng có thể phá hủy cấu trúc sắc tố đã tồn tại sẵn bên trong sợi tóc. Điều này khiến tóc bị phai màu, khô xơ và mất đi độ óng mượt tự nhiên, dù bản chất quá trình sản xuất sắc tố tại chân tóc vẫn không bị ảnh hưởng trực tiếp.

Kết luận

Eumelanin và Pheomelanin là hai yếu tố quan trọng tạo nên màu sắc của tóc, quyết định từ sắc đen, nâu cho đến đỏ và vàng cam ở mỗi người. Hiểu rõ vai trò của hai loại sắc tố này giúp bạn có cái nhìn khoa học hơn về nguyên nhân tóc bạc theo tuổi tác cũng như cách bảo vệ màu tóc tự nhiên trước tác động từ môi trường. Nếu quan tâm đến việc chăm sóc và duy trì màu tóc khỏe mạnh, bạn nên kết hợp lối sống lành mạnh với việc hạn chế các tác động hóa chất, nhiệt độ cao lên tóc trong sinh hoạt hàng ngày.

Tài liệu tham khảo

AIM at Melanoma Foundation. (2025, March 20). Red hair genetics: 5 things you may not know. https://www.aimatmelanoma.org/red-hair-genetics-5-things-you-may-not-know/

MedlinePlus Genetics. (n.d.). MC1R gene: Melanocortin 1 receptor. National Library of Medicine. https://medlineplus.gov/download/genetics/gene/mc1r.pdf

National Institutes of Health. (2026, February 20). How stress causes gray hair. https://www.nih.gov/news-events/nih-research-matters/how-stress-causes-gray-hair

Swope, V. B., & Abdel-Malek, Z. A. (2018). MC1R: Front and center in the bright side of dark eumelanin and DNA repair. International Journal of Molecular Sciences, 19(9), Article 2667. https://doi.org/10.3390/ijms19092667